Instagram’ın algoritması tam nasıl çalışıyor bilmiyorum. Şöyle ilginç bir tarafı var, bir konuyla ilgili bir şey izliyorsunuz, ardı ardına onunla ilgili içerikler çıkmaya başlıyor. Her yer onunla doluyor bir nevi, bazen de olmuyor tabi. Aynı konuyla ilgili bir kaç içerik izliyorsunuz sonra bir daha karşınıza hiç çıkmıyor.
Mesela tarihi yerleri, şehirleri falan kuş bakışı uçarak gösteren videolar çıkmıştı bir kaç tane karşıma. Hepsini de izledim ama sonra çıkmadı bir daha karşıma. Ama mesela yemekle ilgili bir kaç video izledim, her taraf yemek oldu bir anda. Çok fazla yemekle ilgili video olduğu içindir belki, havuz geniş olunca her yeri doldurmuştur.
Böyle bir giriş yaptıktan sonra asıl konuya gelelim. Yine bir ara sağlıkla ilgili bir kaç içerik tüketince, ardı ardına sağlıkla ilgili içerikler gelmeye başladı. İçeriğin birinde şöyle diyor, sabah kalktıktan sonra 60-90 dakika içinde 30-50 gram protein alın. Güneşi selamlayın falan filan bir şeyler daha diyor. Biraz aşağı kaydırdım sağlıkla ilgili başka bir içerik; sabah kahvaltısını ne kadar geç yaparsanız o kadar iyi. Öğlene kadar beklerseniz en iyisi odur diyor. O da aynı şekilde güneşi selamla, yürüş yap falan da diyor.
Biraz daha aşağı kaydırsam muhtemelen başka birisi de bambaşka bir sabah ritüeli söyleyecek. Hangisi doğru? İkisi de olamaz yani, çok temel bir noktada ayrılıyorlar. Biri ye biri yeme diyor. Sağlık konusu böyle tam bir muamma, yorumlarda birisi dayanamayıp yazmış. “Siz böyle diyorsunuz, bilmem kim tam tersini söylüyor. Biz de ne yapacağımızı şaşırdık” tarzı bir yorum görmüştüm. Biri yavaş yürüyün der, biri hızlı yürü der. Tamamen ortaya karışık yorumlar.
Bir de sosyal medyada herkesin bir şeyler üzerine fikri, yorumu var. Bir şeyler üzerine kolayca ahkam kesilip, herkes aynı kefeye konuluyor. İnsanlar sanki bazı konularda karar merci gibi şöyleyse böyledir gibi genele yönelik yorumları çok rahat yazabiliyor. Benim açımdan bakıldığında bilerek ya da bilmeyerek bir çok insanı zan altında bırakıyorlar. Bu çok tehlikeli bir şey, dünyevi açıdan değil ama dini açıdan yaklaşıyorum olaya.
Böyle yorumları, yazıları okuyunca aklıma hep “ben evde televizyon izliyordum” diyen genç geliyor. Gerçekten de bir çok insan bambaşka şeylerle uğraşıyor ama tamamen alakasız bir şekilde zan altında bırakılıyorlar. Şöyle bir şey denilebilir, bunu yazanlar ünlü mü ki, oradaki yazıyı kim okuyupta böyle bir zan geliştirsin. Az kişiye de ulaşsa, yorumlardan gördüğüm kadarıyla insanlar birbirlerini gazlıyorlar. Bir kişi de olsa birilerini yanlış bir şekilde etkiliyor olması çok olası.
Özellikle kadın, erkek ilişkisi, evlilik noktasında son zamanlarda çok karşıma çıkıyor. Düzgün erkek yok, düzgün kadın yok diye bir şey paylaşıldığında bekar olan herkesi bu kümeye dahil ettiğimizin farkında mıyız? Yorumlar kısmında da birbirlerini gazlayan yorumlar geliyor, işin vardığı nokta, evliliğe karşı gittikçe artan önyargı. Evlilik çağına gelip de hiç evlenmemiş kişi sayısı sanırım 20 milyon civarıymış Türkiye’de. Eminim bunlar içerisinde çok iyi insanlar var. Bu genelleme hepsini kapsıyor ve bunun nasıl bir vebali olur bilemiyorum.
Bu tarz genelleme içeren paylaşımlara dikkatli yaklaşmakta fayda var. Daha önce de bu blogta bir yazı olarak paylaşmıştım. Hayata herkes kendi penceresinden bakar, söyledikleri, paylaştıkları o pencereden kendisine yansıyanlardır. En azından o pencerenin etkisinde kalarak bir şeyler söyler, yapar. Kötü bir deneyim yaşayan birisi haliyle size iyi bir tablo çizemez. Borsada parasını batıran, borsa kumar der, kazanan borsa çok iyi der. Evliliği kötü giden kadın erkekleri, erkek kadınları suçlar. Tersi olması abes olurdu zaten. O yüzden bu tarz bir yorum gördüğünüzde ona temkinli yaklaşmak en doğrusu, pencereden ona kötü bir şeyler yansıması, herkese yansıyacağı anlamına gelmez.
Evlilik deyince aklıma geldi, denk geldiğim komik bir şeyle noktalayalım. Birisi şöyle bir şey paylaşmış, evlenecek ciddi kimse kalmadı. Biraz aşağı kaydırdım, ciddi evlilik düşünüyorum yazmış birisi. Öyle denk geldi iki paylaşım, ekran kaydı aldım, ciddi kimse kalmadı diyene yorum olarak attım. Bak en azından bir kişi var dedim :D. Belki tanışırlar diyemiyorum ama ikisi da kadındı.